15 ژوئیه 2026- یک کارآزمایی بالینی هشتهفتهای نشان داد که مصرف ماست غنیشده با لاکتوفرین، بدون ایجاد خطر تجمع بیش از حد آهن، به حفظ سطح فریتین کمک کرده و تغییرات جزئی و مفیدی در ترکیب باکتریهای روده ایجاد میکند.
در گزارش اخیر ژورنال علمی npj Science of Food، محققان در یک مطالعه آزمایشی دوسوکور و تصادفیسازیشده، اثر ماست غنیشده با لاکتوفرین (LF) را بر وضعیت آهن در ۵۰ زن باردار با تشخیص دیابت بارداری (GDM) و کمبود ذخایر آهن بررسی کردند. نتایج این پژوهش نشان میدهد که این نوع ماست میتواند به عنوان یک مکمل غذایی کاربردی و قابلتحمل در کنار روشهای معمول، برای حفظ سطح آهن این گروه از مادران استفاده شود. اگرچه برای تایید قطعی به مطالعات وسیعتر با تنوع نژادی نیاز است، اما این یافتهها دریچه جدیدی به سوی راهکارهای تغذیهای دقیقتر گشوده است.
پیشینه علمی
در دوران بارداری، به دلیل افزایش حجم پلاسما، پدیدهای به نام رقیقشدن خون (همودیلوشن) رخ میدهد که غلظت هموگلوبین را کاهش میدهد. از سوی دیگر، نیاز بدن به آهن برای تامین رشد جنین و جفت افزایش مییابد. برای جلوگیری از کمخونی ناشی از فقر آهن، متخصصان زنان و زایمان به طور معمول مکمل آهن قبل از تولد را توصیه کردهاند. با این حال، مطالعات بالینی و متاآنالیزها نشان میدهند که مدیریت آهن ممکن است در بارداریهایی که با دیابت بارداری (نوعی از هایپرگلیسمی که برای اولین بار در دوران بارداری تشخیص داده میشود) همراه هستند، نیاز به بررسی دقیقتری داشته باشد.
تحقیقات قبلی گزارش دادهاند که دیابت بارداری میتواند با تغییر متابولیسم آهن، از جمله فریتین نسبتاً بالا و سایر نشانگرهای مرتبط با آهن در برخی از زنان مرتبط باشد. آهن اضافی ممکن است استرس اکسیداتیو و التهاب بافت را تشدید کند و به طور بالقوه مقاومت به انسولین و اختلال عملکرد سلولهای بتا را بدتر کند. این یافتهها نگرانیهایی را در مورد مصرف بیرویه مکمل آهن در زنان مستعد ایجاد کرده است، اگرچه این مکانیسمها به طور مستقیم در کارآزمایی حاضر ارزیابی نشدند.
بنابراین، نیاز بالینی به استراتژیهایی که ذخایر آهن مادر را حفظ میکنند و در عین حال خطر تجمع بیش از حد آهن را به حداقل میرسانند، همچنان وجود دارد.
درباره مطالعه
محققان در این پژوهش بررسی کردند که آیا افزودن لاکتوفرین به رژیم غذایی، میتواند در کنار مکملهای روتین آهن، به بهبود وضعیت آهن زنان مبتلا به دیابت بارداری (GDM) کمک کند یا خیر. در این راستا، ۵۰زن سفید پوست با ذخایر آهن پایین (فریتینکمتر از۳۰میکرو گرم در لیتر)به دو گروه تقسیم شدند: گروهی که روزانه دو وعده ماست غنیشده با لاکتوفرین مصرف کردند و گروهی که ماست معمولی خوردند. هر دو گروه همزمان مکمل ۳۰میلیگرمی آهن المنتال را نیز دریافت میکردند. تمرکز اصلی مطالعه بر تغییرات سطح فریتین سرم بود، در حالی که شاخصهای متابولیک، سلامت مادر و نوزاد و تغییرات میکروبیوم نیز به عنوان پیامدهای ثانویه مورد بررسی قرار گرفتند.
یافتههای مطالعه:
· اطلاعات عمومی و تحملپذیری: ۴۶ نفر از ۵۰ شرکتکننده (۹۲٪) دوره را کامل کردند. ماست غنیشده با لاکتوفرین بهخوبی تحمل شد و هیچ عارضه جانبی گوارشی گزارش نگردید.
· وضعیت ذخایر آهن و گلبولهای قرمز: تفاوت معناداری بین دو گروه در سطح فریتین به عنوان شاخص اصلی، مشاهده شد (p = 0.011)، بطوری که در گروه کنترل کاهش معنادار سطح فریتین مشاهده شد (میانهی کاهش ۳.۵ میکروگرم در لیتر) و در گروه لاکتوفرین سطح فریتین حفظ شد و پایدار باقی ماند (میانهی افزایش ۱.۵ میکروگرم در لیتر). سطوح ترانسفرین و شمارش گلبولهای قرمز در هر دو گروه افزایش یافت.: در پایان مطالعه، نرخ کمخونی تفاوت معناداری بین دو گروه نداشت (p = 0.609؛ گروه لاکتوفرین:۲۰.۸ درصد در مقابل گروه کنترل: ۲۷.۳ درصد).
· شاخصهای متابولیک (قند و انسولین): در سطحقند خون ناشتا تغییر معناداری مشاهده نشد. هر دو شاخص انسولین و HOMA-IR، در هر دو گروه افزایش یافت، اما تفاوت معناداری بین گروه آزمایش و کنترل وجود نداشت.
· پیامدهای مادری و نوزادی: وقوع مجموع عوارض (پیامدهای ترکیبی: مادر، زایمان و نوزاد) در گروه لاکتوفرین بهطور معناداری کمتر بود (p = 0.040). اما هیچ تفاوت معناداری در تکتک موارد شامل: نیاز به درمان با انسولین، عوارض مادری، زایمان سزارین، زایمان زودرس یا عوارض نوزادی مشاهده نشد. محققان این موضوع را یک "سرنخ امیدوارکننده" (اکتشافی) میدانند که نیاز به تأیید در مطالعات بزرگتر دارد.
· میکروبیوم روده: مصرف لاکتوفرین با افزایش فراوانی نسبی لاکتوباسیلوس (p = 0.020)، و کاهش فراوانی نسبی اگرتلا (p = 0.003) و اکتینومایسس همراه بود(این تغییرات باکتریایی را محققان به عنوان یافته های اکتشافی تلقی کردند که نیاز به بررسی بیشتر دارد). از نظر تنوع میکروبی، تنوع کلی باکتریهای روده در هر دو گروه بدون تغییر باقی ماند.
نتیجهگیری
این مطالعه آزمایشی نشان میدهد که غنیسازی ساده مواد غذایی با لاکتوفرین به خوبی تحمل میشود و میتواند در صورت اضافه شدن به مکملهای روتین آهن در زنان مبتلا به دیابت بارداری با ذخایر آهن کاهشیافته، به حفظ فریتین مادر کمک کند. اگرچه حجم نمونه ۴۶ نفری و عدم اندازهگیری گستردهترِ نشانگرهای التهابی از محدودیتهای قابل توجه این مطالعه است، اما محدودیتهای دیگر شامل عدم اندازهگیری هپسیدین و گیرنده ترانسفرین محلول، شرکت تنها یک گروه نژادی، دوره پیگیری کوتاه و ثبت گذشتهنگر کارآزمایی بود. محققان معتقدند که یافتههای این پژوهش امیدوارکننده است و شایسته تحقیقات بیشتر با گروههای بزرگتر و متنوعتر و دورههای پیگیری طولانیتر میباشد.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20260715/Lactoferrin-yogurt-helps-preserve-iron-stores-in-women-with-gestational-diabetes.aspx